"ن، سوگند به قلم و آنچه می نویسند،"
"که به سبب نعمت و رحمت پروردگارت [که نبوّت، دانش و بصیرت است] تو مجنون نیستی؛"
و بی تردید برای تو پاداشی دایم و همیشگی است؛
و یقیناً تو بر بلندای سجایای اخلاقی عظیمی قرار داری.
"پس به زودی می بینی و [منکران هم] می بینند،"
که کدام یک از شما دچار جنون اند؛
"بی تردید پروردگارت بهتر می داند چه کسی از راه او گمراه شده، و او به راه یافتگان داناتر است. …."
از تکذیب کنندگان [قرآن و نبوّت] فرمان مبر.
"دوست دارند نرمی کنی تا نرمی کنند،"
"و از هر سوگند خورده زبون و فرومایه فرمان مبر،"
"آنکه بسیار عیب جوست، و برای سخن چینی در رفت و آمد است،"
به شدت بازدارنده [مردم] از کار خیر و متجاوز و گنهکار است.
"گذشته از این ها کینه توز و بی اصل و نسب است،"
[سرکشی و یاغی گری اش] برای آن [است] که دارای ثروت و فرزندان فراوان است.
"هنگامی که آیات ما را بر او می خوانند، گوید: افسانه های پیشینیان است!"
به زودی بر بینیِ [پر باد و خرطوم مانند] ش داغ رسوایی و خواری می نهیم.
"بی تردید ما آنان را [که در مکه بودند] آزمودیم همان گونه که صاحبان آن باغ را [در منطقه یمن] آزمودیم، هنگامی که سوگند خوردند که صبحگاهان حتماً میوه های باغ را بچینند،"
و چیزی از آن را [برای تهیدستان و نیازمندان] استثنا نکردند.
"پس در حالی که صاحبان باغ در خواب بودند، بلایی فراگیر از سوی پروردگارت آن باغ را فرا گرفت."
پس [آن باغ] به صورت شبی تاریک درآمد [و جز خاکستر چیزی در آن دیده نمی شد!]
"وهنگام صبح یکدیگر را آوازدادند،"
که اگر قصد چیدن میوه دارید بامدادان به سوی کشتزار و باغتان حرکت کنید؛
پس به راه افتادند در حالی که آهسته به هم می گفتند:
امروز نباید نیازمندی در این باغ بر شما وارد شود
و بامدادان به قصد اینکه تهیدستان را محروم گذارند به سوی باغ روان شدند.
"پس چون [به باغ رسیدند و آن را نابود] دیدند، گفتند: یقیناً ما گمراه بوده ایم [که چنان تصمیم خلاف حقّی درباره مستمندان و تهیدستان گرفتیم.]"
بلکه ما [از لطف خدا هم] محرومیم.
عاقل ترینشان گفت: آیا به شما نگفتم که چرا خدا را [به پاک بودن از هر عیب و نقصی] یاد نمی کنید [و چرا او را از انتقام گرفتن درمانده می دانید؟!]
"گفتند: پروردگارا! تو را به پاکی می ستاییم، مسلماً ما ستمکار بوده ایم."
پس به یکدیگر رو کرده به سرزنش و ملامت هم پرداختند.
گفتند: وای بر ما که طغیان گر بوده ایم.
امید است پروردگارمان بهتر از آن را به ما عوض دهد چون ما [از هر چیزی دل بریدیم و] به پروردگارمان راغب و علاقه مندیم.
"چنین است عذاب [دنیا] و عذاب آخرت اگر معرفت و آگاهی داشتند، بزرگ تر است."
بی تردید برای پرهیزکاران نزد پروردگارشان بهشت های پرنعمت است.
آیا ما تسلیم شدگان [به فرمان ها و احکام خود] را چون مجرمان قرار می دهیم؟
شما را چه شده؟ چگونه داوری می کنید؟!
آیا شما را کتابی [آسمانی از نزد خدا] ست که در آن می خوانید
که در آن جهان هر چه را شما بخواهید و انتخاب کنید برای شما خواهد بود؟!
یا شما را بر ما تا روز قیامت پیمان و سوگند استواری است که هر چه را به سود خود حکم کنید ویژه شماست؟!
از آنان بپرس کدامشان ضامن آن ادعاست [که مسلمان و مجرم یکسانند؟!!]
"یا شریکانی [در ربوبیت خدا] دارند [که از آنان نزد خدا شفاعت کنند که در اجر و ثواب با مسلمانان یکسان شوند؟] پس اگر راستگویند، شریکانشان را [به میدان] آورند."
"[یاد کن] روزی را که کار بر آنان به شدت سخت و دشوار شود، [و آن روز که جای هیچ تکلیف و عبادتی نیست به عنوان سرزنش و ملامت] به سجده کردن دعوت شوند، ولی در خود قدرت و استطاعت [سجده کردن] نیابند!"
"دیدگانشان از شرم و حیا، فرو افتاده، خواری و ذلت آنان را فرا گیرد و اینان [در دنیا] به سجده [بر خدا] دعوت می شدند در حالی که تندرست بودند [ولی از فرمان خدا متکبرانه روی می گرداندند.]"
"پس مرا با کسانی که این قرآن را انکار می کنند واگذار، به زودی ما آنان را به تدریج از آن جا که نمی دانند [به سوی عذاب] می کشانیم؛"
"و [البته] آنان را مهلت می دهیم [تا گناهشان را در حال بی خبری به نهایت برسانند]، بی تردید نقشه و تدبیر من استوار است."
[اینکه دعوتت را نمی پذیرند] مگر از آنان در برابر ابلاغ رسالت پاداشی می طلبی که از خسارت و زیانش سنگین بارند؟
یا غیب نزد آنان است و آنان از روی آن] می نویسند [و خود با تکیه بر آن به ادعاهای خود یقین می کنند و به دیگران هم خبر می دهند؟
"پس در برابر حکم و قضای پروردگارت [که هلاک کردن تدریجی این طاغیان است] شکیبا باش و مانند صاحب ماهی [یونس] مباش [که شتاب در آمدن عذاب را برای قومش خواست و به این علت در شکم ماهی محبوس شد] و در آن حال با دلی مالامال از اندوه، خدا را ندا داد."
"اگر رحمت و لطفی از سوی پروردگارش او را در نیافته بود، یقیناً نکوهش شده به صحرایی بی آب و گیاه افکنده می شد."
پس پروردگارش او را برگزید و از شایستگان قرار داد
"و کافران چون قرآن را شنیدند، نزدیک بود تو را با چشمانشان بلغزانند [و از پای درآورند] و می گویند: بی تردید او دیوانه است!"
در حالی که قرآن جز مایه تذکر و پند برای جهانیان نیست.
